Terwijl ik naar het levenloze lichaam kijk van mijn 97 jarige oma, rollen de tranen over mijn wangen.
De moeder van mijn moeder.. dood.. opgebaard in haar kist..
En wat is ze mooi.. Mijn engel..

Verstandelijk zijn we er allemaal oké mee dat ze is overgegaan.. 97 is een respectabele leeftijd, vooral als je je bedenkt dat al haar 11 kinderen nog in leven zijn. En toch.. Gevoelsmatig bloed mijn hart, omdat we je liefdevolle, zachte aanwezigheid los moeten gaan laten. Terwijl er de afgelopen dagen ook een enorme liefdevolle vrouwelijke kracht in mij is vrijgekomen.. die ik met mij meedraag vanuit mijn vrouwenlijn.

Vanuit mijn werk en mijn gekleurde blik die ik heb op familiesystemen, zie ik nu ook de valkuilen en kwaliteiten die vrijkomen en die in al jouw kinderen en nazaten zichtbaar zijn.

Mijn oma..
Nog geen jaar geleden was ik in gesprek met mijn moeder. Ze vertelde mij hoe ze als klein meisje naar jou had gekeken.. Zorgend, werkend, werken, werken, terwijl je op afgesleten sloffen in de keuken zorgde voor alle dingen die moesten worden gedaan. En zo hield je op jouw manier het grote gezin en de zaak draaiende. De snackbar. Je was de drijvende kracht achter de schermen. Altijd op de achtergrond. In de schaduw van opa. Jou grote liefde.. Met een gezond stel hersenen, waarmee je in die tijd nooit de mogelijkheid hebt gehad om deze in een opleiding tot bloei te laten komen, kwam het goed van pas om in de avonduren de papieren te behalen en de financiële knowhow te bezitten, die nodig was om een zaak te runnen. Ondertussen voedde je je 11 kinderen op en bracht je ze normen en waarden bij die zelfs ik nog tot op de dag van vandaag met me meedraag. Normen en waarden waar ik me soms ook wel wat tegen heb verzet, nadat ik met mijn eigen ontwikkeling aan de gang ging. Op de achtergrond blijven en gewoon je ding doen. Aandacht voor.. en er zijn voor elkaar. En vooral zorgen voor de ander en het werk. Ik besef me nu dat er niets verkeerd aan is om ook in dat stuk de zorg voor onszelf hierin mee te nemen.

En toch.. wat mij het meest is bijgebleven is je tomeloze liefde voor je gezin en de mensen die je zo dierbaar waren en die je moeiteloos samen wist te houden.
Iedere zondagochtend kwam iedereen bij je langs voor een kop koffie en hielden jullie de hechte familieband in stand.
En juist die schaduw waarin je altijd hebt gestaan, heeft me het afgelopen jaar zo gefascineerd. Soms zie ik mensen schreeuwen om aandacht, om gezien of gehoord te worden, die zo hard hun best doen om het goed te doen of om er bij te mogen horen, om een plek te krijgen in deze wereld. Allemaal uit liefde voor het familiesysteem waaraan ze verbonden zijn. En jij oma.. jij die gewoon in alle nuchterheid  je ding deed. Die er voor je was als als je haar nodig had. Die ten alle tijde op de achtergrond aanwezig was. Je was er gewoon.

En nu, nu je bent weggevallen besef ik me dat je nooit in de schaduw hebt gestaan. Naastenliefde hoeft niet zichtbaar te zijn. Naastenliefde is voelbaar. Het is maar net wat voor een verhaal wij er zelf van maken. Juist door het delen van liefde. De liefde die ik in al mijn vezels van mijn lijf kan voelen, heb jij me laten zien hoe zichtbaar en aanwezig je bent geweest voor velen mensen om je heen. Hard werken is hierbij overbodig.

En toch lieve oma.. Vandaag krijgt jij van mij je podium en zet ik je in het licht !!!
Wat heb je een hoop liefde, kracht en doorzettingsvermogen meegegeven via mijn moeder aan mij, je kleindochter. Wat ben ik er trots op om een deel te zijn van deze familie.
Ik kan je voelen.. en neem je voor de rest van mijn leven met me mee in de keuzes die ik maak.
Rust zacht fantastische liefdevolle vrouw..
Ik eer je.. en maak een diepe buiging voor je.

Monique